Ngawn Chin Nunphung ngaina in hi.
Dawng Sawm apiang dan thu a com thei bel in, ni dang Ngawn Chin pu le pa ten a ma sabel in, “Khuato” haw hi.
Khua to nak cu “Dawng” tin na sam haw hi.
Khuato ceng ten, “Khua Bawi haw hi.
Khua Bawi in Khuazing biak nak mun cu “Sawm” tin na sam haw hi.
Mah mi Khua Bawicu “DAWNG SAWM” tin na mang haw hi.
Kum sial Khua Bawi in Khua Zing a biak haw ten mual sang aan in bia haw hi.
Dawl lam ten khua lu ah le khua taw ah bia haw ta hi. Tu kum khua taw pen bia tale maikum cu khualu pen bia haw hi.
Khua Bawi theihnak tuk cun, khuatoh masa kul hi. Khuatoh tuk ten Bil Ceu tawn haw hi.
Bil Ceu a tawn haw tuk ten, sial khat ngo in, mi pi in thuam tuah in, lupawng cai in, coi le nam, tuah Dak kheng in, thuam tuah in, hi mun le ngam sung ah ceng tuk ung tin, mihing cen nak tuk zong cu Puithiam in sial thisan theh in, cam phua in dak tum in nam lek in a muh tei “Khuazing mangpa” lak ah ngen haw hi.
A cam phua dan haw cu Abiak haw mi “Khuazing” mangpa nel ah, “Hi mun le ngam cu mihing cen nak tuk in sial tuah na ngen ung hi, na saang in hi, kau, dawi, saihtan, ngam huai, muh theih ngawl tei khalh siat nak um tuk ngawl in, sial thisan tuah na ngen ung hi, tin Pui thiam (phuisam thiam) in, sa thi theh thah in a phuat ten mipi in lik duaduam in awi haw hi.
Mah mi sial thi san tuah ham mi mun ngam sung, mihing cen nak, khua toh nak, khua hual sung cu “Dawng” tin na sam haw hi.
Mah sung a ceng hempoh cu “Dawng sung” a ceng tin sam haw hi,
Mah sung ceng ngawl cu muh theih ngawl tei um nak hi tin “Dawng pualeu” tin na sam haw hi.
Sial thisan tuah Khuazing lak nget sa mun, mihing cen nak cu “Dawng” tin sam haw hi.
Zehcang tih cu an-ngawl khi hi.
Mah mi cu “Khua Bawiātin nasam haw hi.
Khua Bawi ten sial cang laituang tuah in bawl haw hi. Mah mi cu “Khua zing” bia haw hi.
Khua Bawi te in, sial cang laituang cu ngo in, Puithiam in a cik, asa, asungkua, hizong cu Khua zing pia tuk, a cik asa, asungkua, hizong cu tanglei in co tuk tin thu pia hi.
Sa apha, a uk ol zong cu Khuazing biak nak in na pia haw hi.
Mah Khuazing sa pia in biak nak mun cu “Sawm” tin na sam haw hi.
Mah mi cu, “Sawm Bawl nak” tih vang in na sam haw hi.
Mah Khuazing a biak haw ten, mi pi cu tanglei pan in liptak zet in thuam tuah in, lu pawng cai in, sawn kai tuan in, Dak tum in, nam lek in lik duaduam awi in na bawl haw hi.
Khua zing sial tuah biak nak mun cu “Sawm” tin nasam haw hi.
Khualun deuh ah cun, Khua hen kuannak ah Sawm bawlnak naum tuk hi.
Nathei mata atheite dongleh in na “Sawm Bawl nak ilah kaw? tin dong un na, a neu a ngeng in thei haw tuk hi.
Khualun deuh ah cun,
Khualu Khuataw ah, Sawm bawlnak khualu-Sawm bawlnak khuataw tin mun nih in um hi.
Sawm Bawl nak sakta le Sawm Bawl nak hang ta tin mun nih in nei haw hi Pule Paten.
Sial thisan luang in khua toh nak ah abiak haw Khuazing lak nget mi hual sung cu “Dawng” tin a sam haw nak pen “Dawng” tih mi na piang hi, Khua Bawi in a biak haw Khua zing cu sial tuah a biak haw ten, Biak nak mun cu “Sawm” tin asam hawnak pen “Sawm” tih na piang hi.
Mah mi Dawng le Sawm cu kom in “Dawng Sawm” na piang hi.
Dawng Sawm” tihcu āKhua Bawiā khi atih nuamnak haw hi.
Khua Bawi tih cu Ngawn mi pu le pa tei Khuazing biak khi na hi.
Mah mi “Khua Bawiā or “Dawng Sawm” cu, A kung heng sial ten a bawl haw hang in “Cuk Khua Ni” tih vang in na sam haw hi.
Khuazing a biak ceng a zing ten.
Aktui but haw hi.
Aktui but cu kum khat ca in, mailam a heng tuk mi Khuazing nel ah dong in hilh ham nak na hihi.
Aktui but in Khuazing lak a adot haw mi cu?
1.Phu-in pha maw?
2.Khua hun, Khua ma, Khua nu ni maw?
3.Sim kum maw?
4.Zo kum maw?
5.Ngam lai kum kaw?
6.Za vat um ni maw?
7.Sapi lut ni maw?
8.Inn Kang/Kang mei um ni maw?
9.Sak thi um ni maw?
10.Mi vai um ni maw?
etcātih bang in dong haw hi.
Mah ten Tuinak (in – tui) bia haw hi.
A thu pi cuam ngat mi hi.
Dawng Sawm cu Chin hills hen laih ngawl in um zo hi tin pu le pa ten na son haw.
Ngawn pulepa te cu, Cong lelam in nunkhua asa mite haw hi. Kumsial danle-Hasial dan cu, Ha13 asial hawten Kum1 tin sialhaw Hi. Phiangkum cu Kum3 veikhat ah phiangkum tin namang haw hi.
Canghak ha.
Vulcio ha.
Vulpi ha.
Kaau ha.
Tuun ha
Tim ha.
Mang ha.
Cun ha.
Tang Ha.
Dawnsawm ha.
Ngam ha.
Zankuah ha.
Insak halui ha.
Atheingawl tei ca.
Ngawn Chin Nipi Pikhat Ni Sial
Ngawn Chin pu le pa ten Ha Sial,Ni Sial cu pha no nei haw hi.
Chin daynasty sung um laih in le Khul/ Sinhuang a um haw laih in, ni sail, ha sial nei zo haw tin ngaisung theih mi na hi.
Chin dwe lam, le Kabaw Kalay le Sihawng lam a um haw laih in ni sial, ha sial nei zo haw hi, tin ngaih sung theih mi na hi.
Mah hun laih ni sial, ha sial sam daan cu thei ciang ngai um bel tuk ma toh ti en, sual ngawl thei men hi.
Pu le Pa Ten,
Ni le ha sial cu hi tin sial haw: ā
Hade zo in ni le ha sial in tiamteh haw hi. Hade a de bek ten hade ni khat, hade ni nih, hade ni thum tin hade liik tian sial ngut haw hi.
Hade liik ten, ha liik tin sam haw hi.
Hade liik ceng bek ten, hakiam nikhat, hakiam ni nih, hakiam ni thum,tin?hathim tian sial ngut leleu haw hi. Mah hade liik veikhat le hathim veikhat ceng cu, ha khat tin na sam haw hi.
Mah hakhat sung ah nipi pi li um hi.A can khat no ah pi thum le ni nga te vang na um thei bok hi. Itahum titale, hade a de le hakiam zo in ni ha a sial haw hang na hi.
Chin hills mual hum ah cong le Laam-
Mual hum ah pu le pa te cong le laam in a um haw ten nipi pikhat sung ni sial daan cu bawl haw hi.
A muh tei Con dann tuah zui in,
Kekta mat ni – Sun
Kem dawh ni – Mon
Aihpi ni ā Tue
Sungta hawh ni ā Wed
Sasuat ni ā Thu.
Tual phiah ni ā Fri
zan ani -Sat~tin pi khat sung ni sial nei haw hi.
Mah ten āKum kheen, khua niā nei haw aa, kum kheen tih cu kumbo, new year khi ason hi. Kum kheen khi Khuani tin sam bok haw hi.
Kum lu, Cunghum, Diim le Thaang ah, sial tuah a biak haw laih in hade zo in a biak haw tak Kekta mat ni doh ngeh tuah si dun leleng tik haw hi.
A tu hun nipi ni a tih mi ni khat khi bel tuk tin ngai sung theih hi.
Mah hun laih ah Mikang awn um laih ngawl tak tu a Mikang awn in, Sun, Mon tin ngat cu theih baih nak in ngat mi poh hi.
Tapidaw, Christian Biak Nak le :-
Christian, biak nak a hen ten,Bible sung ah Pathian in niluk sung na dek in ni salih ni cu cawl um hi, tin Bible Pianpat nak thu hilh zui in Pathian in nikhat ni, lei le van bawl, ni nih ni ni nga ni, ni no ni bawl, nipi ni cawl umā hi tin cung in zui in nipi pikhat sung ni sial in mang in, nei haw ta hi.Tu laih nai ah, Nino ni khi ni luk ni tih vang in sam bok haw hi.
Kekta mat ni hi.
Nipi ni -Sun.. ni khi Pau Tin Hau biak nak ten āBuzung ni ā tin sam haw hi.Buzung ni cu Phazaa-inn ah khawm haw hi.
Mual hum ah Mikang in uk in, lai te bawl sak in le luatlatzi ngah ceng ten phunli tawng te nei in tawng kai haw hi. Tawng ah Lai Lai tin cung tik haw in, mai awn aw suah tuah tek no mang in lai cang kom in ngan haw hi. Mah phunli cuzah tawng saya ten tawng inn sung ah Phalam awn tuah awn tik haw hi.Tawng saya dek ten Lai Phalam awn in ā tlawng kai ni khat ā ,tlawng kai ni hnih tlawng kai ni thum, tlawng kai ni li,.tlawng kai ni nga, zarh teāā tin hilh haw hi. Oh Ngawn ten ā tl..ā awsuah le ā hn..ā awsuah a neih uh ngawl tak cu, Phalam awn cung in ā tawng kai nikhat, tawng kai ni nih.tawng kai ni thum ni,tawng kai ni li ni, tawng kai ni nga ni, ni luk ni,tin cung vawk haw hi.Mah ten Phalam tei ā zarh khatā tih khi oh Ngawn ten ārā aw suah um ngawl tak cu zalh khat tin cung bok haw hi. Mitei r aw man nak āLā aw in mang haw hi. Ngawn awn cun ānipi khatā tin sam haw hi.Nipi khat tih cu nikhat ni pen nipi ni tian khi nipi khat tin sam haw hi.Mah sung ah oh Ngawn ten Nino ni le Nipi ni cu sam nak a tuam in nei haw hi.
Hilai hi manbel tihnak khama hi…
vapual tangthu cu nganzo ing.
ššššš šššš ššššššš 