Dawng Sawm apiang dan thu a com thei bel in, ni dang Ngawn Chin pu le pa ten a ma sabel in, “Khuato” haw hi.
Khua to nak cu
“Dawng” tin na sam haw hi.
Khuato ceng ten, “Khua Bawl” haw hi.
Khua Bawl in Khuazing biak nak mun cu “‘Sawm” tin na sam haw hi.
Mah mi Khua Bawl cu “DAWNG SAWM” tin na mang haw hi.
Kum sial Khua Bawl in Khua Zing a biak haw ten mual sang aan in bia haw hi.
Dawl lam ten khua lu ah le khua taw ah bia haw ta hi. Tu kum khua taw pen bia tale maikum cu khualu pen bia haw hi.
Khua Bawi hitheih nak tuk cun, khuatoh masa kul hi. Khuatoh tuk ten Bil Ceu tawn haw hi.
Bil Ceu a tawn haw tuk ten, sial khat ngo in, mi pi in thuam tuah in, lupawng cai in, cei le nam, tuah Dak kheng in, thuam tuah in, hi mun le ngam sung ah ceng tuk ung tin, mihing cennak tukzong cu Puithiam in sial thisan theh in, cam phua’in daktum in namlek in a muh tei “Khuazing mangpa” lakah ngenhaw hi.
A cam phuadan haw cu.
Abiak haw mi “Khuazing” mangpa nel ah,
Hi munle ngamcu mihing cennak tuk in sial tuah na ngen ung hi, na saang in hi, kau, dawi,
saih tan, ngam huai, muh theih ngawl tei khalh siat nak um tuk ngawl in, sial thisan tuah na ngen ung hi, tin Pui thiam (phuisam thiam) in, sa thi theh thah in a phuat ten mipi in lik duadawm in awi haw hi.
Mah mi sial thi san tuah hammi munngam sung, mihing cen nak, khua toh nak, khua hual sung cu “Dawng” tin na sam haw hi.
Mah sung a ceng hempoh cu
“Dawng sung” a ceng tin sam haw hi.
Mah sung cengngawl cu muhtheih ngawltei um nak hi tin “Dawng pualeu” tin na sam haw hi.
Sial thisan tuah Khuazing lak nget sa mun, mihing cen nak cu “‘Dawng” tin sam haw hi.
Khua toh nak ah a biak uh mi Khuazing lak ah ngen ceng zo tak cu “Khua zing bia tuk hung tin tanglei au’in azing ten Zehcan ni-tin Zehcang haw hi.
Zehcang tih cu an-ngawl khi hi.
Mah mi cu “Khua Bawl” tin nasam haw hi.
Khua Bawl ten sial cang laituang tuah in bawl haw hi. Mah mi cu “Khua zing” bia haw hi.
Khuabawi te in, sial cang laituang cu ngo in, Puithiam in a cik, asa, asungkua, hizong cu Khua zing pia tuk,
a cik asa, asungkua, hizong cu-tanglei in co tuk tin thu pia hi.
Saa apha, auk olzong cu Khuazing biaknak in napia haw hi.
Mah Khuazing sa pia in biak nak mun cu “Sawm” tin na sam haw hi.
Mah mi cu,
“Sawm Bawl nak” tih vang in na sam haw hi.
Mah Khuazing a biak haw ten, mi pi cu tanglei pan in liptak zet in thuam tuah in, lu pawng cai in, sawn kai tuan in,
Dak tum in, nam lek in lik dua duam awi in na bawl haw hi.
Khua zing sial tuah biak nak mun cu “Sawm” tin nasam haw hi.
Va Zang khua na heng uh tale “Sawm Bawl nak ilah kaw? tin dong un na, a neu a ngeng in thei haw hi, a mun um laih hi.
Vazang khua taw ah
“Sawm Bawl nak sakta le Sawm Bawl nak hang ta tin munnih um hi.
Vazang khua tawnginn sak mawtaw zin tuinak tih mi ah Vazang le
Sihtui tei Sawm Bawl nak um laih hi.
Sial thisan luang in khua toh nak ah abiak haw Khuazing lak nget mi hual sung cu “Dawng” tin a sam haw nak pen “Dawng” tih mi na piang hi, Khuabawi in a biak haw Khua zing cu sial tuah a biak haw ten, Biak nak mun cu “Sawm” tin a sam haw nak pen “Sawm” tih na piang hi.
Mah mi Dawng le Sawm cu kom in “Dawng Sawm” na piang hi.
Dawng Sawm” tih cu “Khua Bawi” khi na hi.
Khuabawi tih cu ,
Ngawn mi pule patei Khuazing biak khi na hi.
Mah mi “Khuabawi ‘or “Dawng Sawm”‘ cu, An kung hengsial ten abawl hawhang in,
“Cuk Khua Ni” tih vang in nasam haw hi.
Khuazing a biak ceng a
zing ten.
Aktui but haw hi.
Aktui but cu kum khat ca in, mailam a heng tuk mi Khuazing nelah dong in hilhham nak na hi.
Aktui but in Khua zing
lak adot hawmi cu –
Phu-in pha maw?
Khua hun, Khua ma, Khua nu ni maw?
Sim kum maw? Zo kum maw? Ngam lai kum kaw?
Za vat um ni maw?
Sapi lut ni maw?
Inn Kang / Kangmei umni maw?
Sakthi umni maw?
Mi vai umni maw?
etc …
tihbang in dong haw hi.
Mahten Tuinak ( in – tui ) bia haw hi.
A thupi cuam ngatmi hi.
A peh cu Dawng Sawm thu ah ngan zo hi.
Dawng Sawm cu Chin hills hen laih ngawl in um zo hi tin pu le pa ten na son haw hi.
Ngawn Chin History & Culture:
Ngawn Chin History & Culture =
𝐍𝐆𝐀𝐖𝐍 𝐂𝐇𝐈𝐍 𝐇𝐈𝐒𝐓𝐎𝐑𝐘 
👍👍
LikeLiked by 1 person