ZoMiHISTORY
History – Sizang-Suantak(Thaute) lal ho,
Left to right (sitting):- Pu Pau Khai Thuklai (Vanglok) leh Pu Thuk Ngo Thuklai (Vanglok)
(standing/ding):- Pu Kim Suang Limkhai (Vanglok), Pu Kam Suan Thuklai (Vanglok), Pu Mang Pau Limkhai(Vanglok) le Pu Manglun, Limkhai or Sakhiliang (Vanglok) Lal.
c. 1894.
British hunlai a Sihzang Limkhai khua lal intervew record masabel.
No.2 Stockede ( Mel Kua) atang Sap ram Tlang rawn phal sak lo in, an di chiam ta ani, 1889, January 13 ni khan, “LEN TLANG” ( Forth White) chu an lo la ngah ta ani…
1890,January 3 ni in, “Hotu” tih munah chuan khuasa in Duty an nei tanta ani, Hotu tih hi chu (ZAWL NU) Khua kiang a om “Sial Man” ah om hi ani, Thaang ah Sap ho tu lal chu biakpawh tum in an ko hmasa tani, Sap lal biakpawh tum te hming chu a tawp na lam ah ka ziak leh ang, Cutichuan “Hotu” ah chuan Duty na a lo ni…
Chu Hotu Duty na munah chuan in ram thu an soi ho ani, Dawt in (Translate) tu chu Pu Mang Lun ani, Sap lal in thu a lo zawt a Pu Mang Lun Sih Zang ram hi turam nge? tin a zawt ta a, Pu Mang Lun chuan (NGAWN RAM) tia a chhang ta ani, NGAWN RAM khawi lai thlenga nge ni? a tih chuan, Mit a muh tawp thleng kha NGAWN RAM a ni tin chhang a, chuan Pu Za Neng , ( Haw Zang Khua) a zawh chuan, a dik alom thudik ani, tin a chhang let ve ani, ati ani.
Hei hi Sizang/Lophei Lal Pu Khupliana Suantak ani. Thlalak kum hi 1960 vel ani e. Kum 90 bawr vel ani awm e he thlalak lak hun lai hian. Suantak-British Ral (1888-89) (Siyin Rebellion) indo lai ah huaisen deuh ah hriat ani bawk. British ho ziahdan chuan “Sizang mipa pakhat leh hnamdang panga tehkhin/ inang” tiin an insawi thin ah, hnam dang ho pawn an pawm ei” tiin anlo ziak e. Hnam huaisen, Lal thlahtu deuh anni. Teizang(Mualbem) Lal hmasa, Saizang Lal hmasa, Kalzang Lal(tunah Khuano tawng hmang tawh), Ngawn Lal (Lenthuan), Lusei Lal(Zahmuaka thlahte) ho thlahtu anni bawk. Hnam zawngah chuan Vaiphei hnam ho nen thlahtu bul pakhat Pu Zahawnga thlah ah inchhui veve anni e. Hmanlai ah ran inthawi chungchang ah inti thiamlovin inthen anlo ni. Mahse unau/inzawmna chu ah awm reng e. Pu Khupliana’n Pu Vumkhawhauva lehkhabu ah Vaiphei sizang-british indona ah telve ho chungchang a record na ah chuan “Vaiphei, cousins of the Siyin-Suantak” tiang hian alo ziak e. Sailo nen inlaichhinna chungchang chu Pu Liangkhaia ziah(1938), Pu Vanchhunga ziah (1955) vel ah a hmuh thei, HLCA buatsai “Zofate chanchin(1994) ah pawh a hmuhtheih bawk ang. Guite ho claim na record en pawn Duhlian-Haute nen chuan Zahmuaka chu an la inhnaih zawk mah mah ani. Zofate zingah hnam huaisen, Kale/Kalay velah Kawl(Burmese) ho sal ah lo man thin hnam record anni e..

